online
priručnik


       1.1 Kosti i zglobovi
 
 

Neuromuskularni sustav

Okluzija zubi


Koštanu podlogu žvačnog organa čine maksila i mandibula, te s njima funkcijski povezane kosti glave.
Elementi koštane podloge su:

  • gornja i donja čeljust (maxilla i mandibula)
  • temporomandibularni zglobovi (articulatio temporomandibularis)
  • kosti direktno funkcijski vezane uz čeljust(os frontale, os ethmoidale, os palatinum, os sphenoidale, os zygomaticum, os temporale, os hyoideum)
  • kosti indirektno vezane uz čeljust (os parietale, os occipitale, vertebra, clavicula, scapula)

Maksila

Maksila (lat. maxilla) je parna četvrtasta kost koja čini osnovu za prijenos sila sa zubi gornjeg zubnog luka. Hvatište je mišića lica, a zajedno sa jagodičnom kosti (os zygomaticum) i nekih mišića žvakača. Unutrašnjost kosti zauzima šupljina maksilarnog sinusa (sinus maxillaris) ispunjena zrakom i pokrivena respiratornom sluznicom. S palatinalnom kosti (os palatinum) čini tvrdo nepce, a sudjeluje i u oblikovanju nosne šupljine te dna orbite. Maksilu senzorički opskrbljuje nervus maxillaris, drugi ogranak trigeminalnog živca. Maksilarna kost nešto je spongioznija od mandibularne, a kompaktnija je na nepcu i prema oralnoj strani.

Mandibula

Mandibula je jedina pomična kost glave. Obzirom na razvoj i funkciju razlikujemo nekoliko dijelova: kondilarni (processus condylaris) i muskularni nastavak (processus coronoideus), krak (ramus) mandibule, tijelo (corpus) mandibule te alveolarni nastavak (processus alveolaris). Preko zglobne pločice (discus articularis), umetnute izmedu kondilarnog nastavka i zglobne jamice, prenosi se dio sila žvakanja na kosti lubanje. Žvačni pritisci ujedno se preko funkcijskih pojačanja koštanih struktura (koštanih trajektorija) i zugi prenose i na frontalnu i na temporalnu kost. Gledano u frontalnoj ravnini kondil je izdužen u lateralnom smjeru te na njemu razlikujemo medijalni i lateralni pol.


Površina koja artikulira sa artikulacijiskim diskom prekrivena je avaskularnom hrskvicom i dugačka je oko 15-20 mm, a široka oko 8-10 mm. Senzorički i simpatički opskrbljuje je nervus mandibularis, treći ogranak trigeminalnog živca. Mandibularna kost građena je od čvrste kompakte, osobito s vestibularne strane te oko alveola prednjih zuba. Alveole stražnjih zubi nalaze se u mekanijoj spongiozi jednako kao i u maksili.

Temporomandibularni zglob

 

1 zglobna jamica na temporalnoj kosti 2 kondil na mandibuli 3 zglobna pločica - diskus 4 retrodiskalno tkivo 5 sinovijalna vrečica 6 donji pterigoidni mišić 7 gornji pterigoidni mišić 8 gornja zglobna pukotina 9 donja zglobna pukotina 10 donji retrodiskalni ligament 11 gornji retrodiskalni ligament 12 zglobna ahura 13 temporalni mišić 14 slušni hodnik na temporalnoj kosti 15 medijalni pterigoidni mišić

Temporomandibularni zglob (articulatio temporomandibularis) jedini je pomični zglob glave. Prema obliku, broju i funkciji zglobnih ploha spada u složene zglobove. Prema dozvoljenim kretnjama, a to su rotacija oko osi u horizontalnoj ravnini te translacija i rotacija u sagitalnoj ravnini, spada u ginglimoartroidne zlgobove. Uz navedene kretnje moguća je i mala rotacija u vertikalnoj ravnini. Čine ga: kondil mandibule (capitulum mandibulae), zglobna jamica (fossa glenoidalis) na temporalnoj kosti te artikulacijski disk (discus articularis). Strukture zgloba su međusobno povezane tetivama mišića i ligamentima zglobne čahure ( capsula articularis) za pripadajuća tkiva glave i žvačnog sustava. Zglobna čahura građena od čvrstog vezivnog tkiva i povezuje zglobne elemente te istovremeno dijeli prostor zgloba u dvije odvojene šupljine obložene avaskularnom hrskavicom i ispunjene sinovijalnom tekučinom. Između dvije šupljine umetnut je artikulacijski disk koji omogućava nesmetanu funkciju zgloba prilikom kretnji mandibule. Zglobna pločica prednjim je rubom vezana uz kapsulu te je istovremeno i polazište superiornog dijela lateralnog pterigoidnog mišića. Gornji stražnji dio zglobne pločice nastavlja se u superiornu retrodiskalnu laminu koja je elastična, a donji u inferiornu retrodiskalnu laminu koja je građena od neelastičnog kolagenog tkiva. Između dvije spomenute lamine nalazi se dobro vaskualizirano i inervirano retrodiskalno tkivo u čiji anteriorni nabor uklopljena sinovijalna vrečica. Obje lamine i interponirano retrodiskalno tkivo sa stražnje strane prekrivene su stražnjom stijenkom zglobne čahure.

Slika Izgled koštanih sturktura koje izgrađuju temporomandibularni zglob (nativni preparat)

 


 
TOP